“Het verhaal van al-ʿUtbī staat nergens en is verzonnen”

De bewering — Soufiane Abu Abdillah:

“Er is geen ḥadīth, geen uitspraak van de ṣaḥāba, niets. Het heeft helemaal geen bewijs, gebaseerd op een droom, en de overleveraars zijn onbekend. Mocht iemand ooit in discussie gaan, zeg dan gewoon: dit verhaal heeft geen bewijs en is nergens genoemd in de tafsīr-boeken. Ibn Kathīr levert het niet over. Dus dit verhaal is verzonnen.”

Hier moeten we eerlijk zijn, want hij heeft deels gelijk — en juist op die plek struikelt hij.

Wat klopt — en dat geven we meteen toe: het verhaal van al-ʿUtbī heeft géén ṣaḥīḥ keten. Het is een ḥikāya (een overgeleverd verhaal), deels steunend op een droom, met overleveraars die niet zijn vastgesteld. Geen serieuze geleerde bouwt er ʿaqīdah op, en wij ook niet. Wie het als bewijs voor een geloofspunt opvoert, zit fout.

Wat niet klopt — en dit is in twee minuten te controleren: zijn bewering dat het “nergens in de tafsīr-boeken staat” en dat “Ibn Kathīr het niet overlevert.”

Sla Tafsīr Ibn Kathīr open bij vers 4:64. Daar staat het, woordelijk:

«وَقَدْ ذَكَرَ جَمَاعَةٌ … الْحِكَايَةُ الْمَشْهُورَةُ عَنِ الْعُتْبِيِّ»“Een groep [geleerden] heeft vermeld … de bekende overlevering van al-ʿUtbī.”— Ibn Kathīr ﵀ schrijft het toe aan Abū Naṣr ibn al-Ṣabbāgh ﵀ in diens al-Shāmil, en vertelt vervolgens het hele verhaal.

Sla daarna Tafsīr al-Qurṭubī open bij ditzélfde vers (4:64): daar staat het nóg een keer. En het is ook te vinden bij al-Nawawī ﵀ (al-Adhkār) en al-Bayhaqī ﵀ (Shuʿab al-Īmān).

Let op de eerlijke nuance — sommige geleerden, zoals Ibn Qudāmah ﵀ in al-Mughnī, vermelden het zelfs uitdrukkelijk in een ṣīghat al-tamrīḍ, een verzwakkende formulering (“er wordt overgeleverd dat…”). Dat bewijst twee dingen tegelijk: het verhaal wórdt genoemd, én de geleerden wogen de zwakte ervan zorgvuldig. Je kunt niet iets verzwakken dat “nergens genoemd” is.

En nu de kern — waar het werkelijk om gaat: het aanspreken en groeten van de Profeet ﷺ rust hélemaal niet op dit verhaal. Het rust op Allahs gebod (33:56), op de tashahhud die je vijf keer per dag opzegt, en op Ṣaḥīḥ Muslim (975). Soufiane koos dus de zwakste, meest optionele steen uit de muur om die om te trappen — en beschreef vervolgens zelfs díe steen verkeerd.

---

Het ergste is niet de fout zelf, maar wat hij erbij zegt: “zeg gewoon dat het nergens genoemd is.” Hij leert zijn luisteraars om met zekerheid een bewering te verkondigen die híj nooit heeft nagekeken. Dat is de ruwaybiḍah in één zin.

Het verhaal van al-ʿUtbī ﵀ rust misschien op een droom. Maar zijn claim dat het “nergens in de tafsīr-boeken staat” rust op iets wat nóg zwakker is: het niet openslaan van Ibn Kathīr.